Poradniki › Słownik dokumentacji SPE

Słownik dokumentacji SPE: WOPFU, IPET, ICF, PPP i inne skróty

Pierwsza rada w nowej szkole i zdanie: „WOPFU do IPET-u, PPP dla tych z opinią, ICF od września”. Wszyscy kiwają głowami, a Ty notujesz skróty, żeby sprawdzić je wieczorem. Ten słownik jest na taki wieczór: każde hasło w kilku zdaniach, z przepisem, w którym je znajdziesz. Od czego zacząć, gdy przychodzi nowe orzeczenie, opisujemy w poradniku Uczeń z nowym orzeczeniem.

Dokumenty ucznia z orzeczeniem

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Dokument wydawany przez zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Szkoła ma obowiązek realizować zalecenia z orzeczenia (§ 5 rozporządzenia o kształceniu specjalnym), a jego złożenie uruchamia WOPFU i IPET.

WOPFU

Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia. Zespół opisuje w niej potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia, mocne strony, przyczyny trudności oraz bariery w szkole (§ 6 ust. 10). Powstaje przed IPET (§ 6 ust. 4) i potem okresowo, co najmniej dwa razy w roku szkolnym (§ 6 ust. 9). Krok po kroku opisujemy ją w poradniku WOPFU krok po kroku.

IPET

Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. Zawiera m.in. zakres dostosowania wymagań, działania nauczycieli i specjalistów, zajęcia rewalidacyjne, formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wsparcie dla rodziców (§ 6 ust. 1). Zespół opracowuje go do 30 września albo w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole (§ 6 ust. 5).

Ewaluacja IPET

Potoczna nazwa oceny efektywności programu. Zespół robi ją razem z okresową WOPFU i na tej podstawie w razie potrzeby modyfikuje IPET (§ 6 ust. 9).

Indywidualna teczka ucznia

Miejsce, w którym szkoła przechowuje m.in. orzeczenie, WOPFU i IPET oraz dokumentację badań i czynności uzupełniających (§ 19 rozporządzenia o dokumentacji przebiegu nauczania).

Pomoc i wsparcie w szkole

SPE

Specjalne potrzeby edukacyjne, czyli potrzeby ucznia, które wymagają innego niż standardowe podejścia w nauczaniu i wychowaniu. Mogą wynikać m.in. z niepełnosprawności, trudności w uczeniu się, sytuacji rodzinnej albo szczególnych uzdolnień. Uczeń ze SPE może mieć orzeczenie, opinię poradni albo żadnego dokumentu.

PPP

Najczęściej pomoc psychologiczno-pedagogiczna: wsparcie udzielane w szkole w formach wymienionych w § 6 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, na przykład zajęcia korekcyjno-kompensacyjne czy logopedyczne. Tym samym skrótem określa się też poradnię psychologiczno-pedagogiczną, więc zawsze sprawdzaj kontekst.

Opinia poradni

Dokument poradni psychologiczno-pedagogicznej, który opisuje trudności ucznia i zawiera zalecenia, na przykład przy specyficznych trudnościach w uczeniu się. Tym różni się od orzeczenia: uczeń z opinią korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i dostosowań wymagań, ale nie ma WOPFU ani IPET.

Dostosowanie wymagań edukacyjnych

Zmiana formy, tempa, warunków albo zakresu wymagań tak, żeby odpowiadały potrzebom i możliwościom ucznia. Obowiązek nakłada na nauczyciela art. 44c ust. 2 ustawy o systemie oświaty. U ucznia z orzeczeniem zakres dostosowań zapisuje się w IPET (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o kształceniu specjalnym).

Zajęcia rewalidacyjne

Zajęcia dla uczniów z niepełnosprawnością, które wspierają ich rozwój w obszarach wskazanych w orzeczeniu i IPET. Minimalny tygodniowy wymiar określają załączniki do rozporządzenia o ramowych planach nauczania: w oddziale ogólnodostępnym i integracyjnym to 2 godziny na ucznia, w oddziałach specjalnych liczy się godziny na cały oddział.

Ocena efektywności pomocy

Obowiązek każdego nauczyciela i specjalisty udzielającego pomocy psychologiczno-pedagogicznej: ocenia efektywność swojej pomocy i formułuje wnioski co do dalszych działań (§ 20 ust. 9 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej). Przepis nie określa, jak często. To inny dokument niż ewaluacja IPET.

Opis funkcjonowania

ICF

Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia. W szkole liczą się z niej obszary aktywności i uczestniczenia: w opinii o funkcjonowaniu ucznia dla poradni jest ich pięć dla dziecka w przedszkolu i siedem dla ucznia (§ 7 ust. 7 rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii, Dz.U. 2026 poz. 428).

Ocena funkcjonalna

Termin praktyki, nie nazwa z przepisu. Oznacza opis tego, jak dziecko radzi sobie w codziennych sytuacjach, oparty na obserwacji i zwykle uporządkowany według obszarów ICF. Jest materiałem do WOPFU i do opinii o funkcjonowaniu.

Opinia o funkcjonowaniu ucznia

Dokument, który szkoła lub przedszkole przekazuje zespołowi orzekającemu poradni na jego prośbę. Opisuje trudności, mocne strony i uzdolnienia ucznia (§ 7 ust. 2), a szkoła ma na nią 10 dni kalendarzowych od otrzymania prośby przez dyrektora (§ 7 ust. 3).

Ludzie i role

Zespół

Nauczyciele i specjaliści prowadzący zajęcia z uczniem z orzeczeniem. Wspólnie opracowują WOPFU i IPET (§ 6 ust. 3 rozporządzenia o kształceniu specjalnym). Rodzice mają prawo uczestniczyć w spotkaniach i dostają pisemne zawiadomienie o ich terminie (§ 6 ust. 11).

Koordynator zespołu

Wychowawca oddziału albo inny nauczyciel lub specjalista prowadzący zajęcia z uczniem, wyznaczony przez dyrektora (§ 6 ust. 6).

Nauczyciel współorganizujący kształcenie

Nauczyciel z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, który pracuje w klasie z uczniem z orzeczeniem razem z nauczycielem prowadzącym lekcję (§ 7 rozporządzenia o kształceniu specjalnym). Potocznie nazywany „wspomagającym”.

Pedagog specjalny

Specjalista, który m.in. wspiera nauczycieli w rozpoznawaniu potrzeb uczniów, uczestniczy w opracowaniu WOPFU i IPET i pomaga dobierać dostosowania. Jego zadania opisuje § 24a rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Pytania, które słyszymy najczęściej

Czym różni się WOPFU od IPET?

WOPFU opisuje, jak uczeń funkcjonuje. IPET to plan działań, który z tej oceny wynika. Najpierw jest ocena, potem program (§ 6 ust. 4).

Czy uczeń z opinią poradni ma IPET?

Nie. IPET i WOPFU dotyczą ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń z opinią korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i z dostosowań wymagań.

Podstawa prawna: rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1309), § 5–7; rozporządzenie MEN w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1798), § 6, § 20 ust. 9, § 24a; rozporządzenie MEN w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania (t.j. Dz.U. 2024 poz. 50), § 19; rozporządzenie ME w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. 2026 poz. 428), § 7; rozporządzenie ME w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2024 poz. 781 ze zm.); ustawa o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2025 poz. 881), art. 44c ust. 2. Aktualne brzmienie potwierdzisz u źródła: isap.sejm.gov.pl.