Poradniki › WOPFU krok po kroku

WOPFU krok po kroku: kto ją pisze, kiedy i co w niej musi być

Dostajesz orzeczenie, a w nim dwie strony ogólników. Termin na IPET już biegnie, a nikt nie mówi, od czego zacząć. Zacznij od WOPFU. Dobra ocena funkcjonowania to połowa roboty przy programie, bo cele, dostosowania i formy pomocy da się z niej po prostu wyprowadzić.

Kto pisze WOPFU

Nie robisz tego sama. WOPFU przygotowuje zespół: nauczyciele i specjaliści prowadzący zajęcia z uczniem (§ 6 ust. 3 rozporządzenia o kształceniu specjalnym). Pracę zespołu koordynuje wychowawca oddziału albo inny nauczyciel lub specjalista pracujący z uczniem, którego wyznacza dyrektor (§ 6 ust. 6).

W praktyce jedna osoba trzyma pióro, najczęściej pedagog specjalny albo nauczyciel współorganizujący. Ale treść ma pochodzić od wszystkich, którzy znają dziecko: od wychowawcy, nauczycieli przedmiotów, psychologa, logopedy i rodziców.

Kiedy powstaje WOPFU

Wiele szkół robi okresową WOPFU na koniec pierwszego półrocza i pod koniec roku. Wtedy wnioski od razu trafiają do modyfikacji programu i do planu na kolejny rok.

Skąd brać informacje

Orzeczenie to dopiero punkt wyjścia. Opis funkcjonowania w orzeczeniu bywa ubogi, więc resztę zespół zbiera sam:

• z obserwacji ucznia na lekcjach, przerwach i zajęciach specjalistycznych;
• z diagnoz i wniosków specjalistów, którzy z nim pracują;
• z orzeczenia i opinii poradni oraz innej dokumentacji ucznia;
• od rodziców: jak dziecko radzi sobie w domu, co je uspokaja, co pomaga.

Rozmowa z rodzicami to nie formalność. Często dopiero od nich dowiesz się, że chłopiec, który w klasie „nic nie mówi”, w domu godzinami opowiada o pociągach. A to gotowa mocna strona do wpisania i punkt zaczepienia do celów.

Co musi znaleźć się w WOPFU

Zakres oceny opisuje § 6 ust. 10 rozporządzenia. W praktyce zespół odpowiada w niej na kilka pytań:

1. Jakie są potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia? Czego potrzebuje, żeby się uczyć i być w grupie.
2. Jakie ma mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia? Na nich budujesz cele, więc nie zostawiaj tego punktu na jedno zdanie.
3. Czy uczeń potrzebuje innego sposobu komunikowania się? Na przykład wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC). Wpisujesz to w zależności od potrzeb dziecka.
4. Co utrudnia mu naukę i funkcjonowanie? Przyczyny niepowodzeń, a także bariery i ograniczenia w szkole: hałas na przerwie, zbyt długie polecenia, brak stałego planu dnia.

Przy ocenie okresowej dochodzi jeszcze ocena efektywności programu: co z IPET zadziałało, czego nie udało się zrealizować i dlaczego (§ 6 ust. 9).

Najczęstsze błędy

• Kopiowanie orzeczenia. WOPFU ma opisywać, jak uczeń funkcjonuje w tej szkole i w tej klasie, a nie przepisywać diagnozę poradni.
• Same deficyty. Bez mocnych stron nie da się sensownie zaplanować celów ani metod.
• Ocena pisana przez jedną osobę. Jeśli pozostali tylko podpisują, ocena traci sens, a przy kontroli wychodzi to w protokołach spotkań.
• Brak wniosków. Każda trudność powinna mieć swoją odpowiedź w IPET: dostosowanie, zajęcia albo formę pomocy.
• Zapomniani rodzice. Rodzice dostają pisemne zawiadomienie o terminie spotkania zespołu i mogą w nim uczestniczyć (§ 6 ust. 11). Kopię WOPFU i IPET otrzymują z mocy przepisu, bez składania wniosku (§ 6 ust. 12).

WOPFU a IPET: czym się różnią

WOPFU opisuje, jak uczeń funkcjonuje. IPET to plan działań: cele, dostosowania wymagań, zajęcia rewalidacyjne, formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wsparcie dla rodziców na określony czas. Najpierw jest ocena, potem program. Jeśli w IPET pojawia się cel, który nie wynika z żadnego zapisu w WOPFU, coś po drodze się rozjechało.

Pytania, które słyszymy najczęściej

Podstawa prawna: rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1309), § 6. Aktualne brzmienie potwierdzisz u źródła: isap.sejm.gov.pl.