Poradniki › IPET: struktura, terminy i cele
IPET: struktura, terminy i przykładowe cele
W skrócie: IPET, czyli indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, opracowuje zespół nauczycieli i specjalistów dla ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, zawsze na podstawie wcześniejszej WOPFU. Termin to 30 września albo 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole. Dobry cel w IPET mówi, co uczeń ma robić, w jakiej sytuacji i po czym zespół pozna, że się udało.
Siadasz do programu, w orzeczeniu masz zalecenia na dwie strony, a przy celach kursor mruga od kwadransa. Kusi, żeby wpisać „rozwijanie kompetencji społecznych” i iść dalej. Tylko że z takiego zapisu nic nie wynika ani dla nauczyciela matematyki, ani dla rodzica, ani dla Ciebie w styczniu, kiedy przyjdzie czas na ocenę efektywności programu. Poniżej porządkujemy, co w IPET musi być, kiedy go piszesz i jak sformułować cel, który da się potem sprawdzić.
Kto pisze IPET i w jakim terminie
| Krok | Co robi zespół | Podstawa |
|---|---|---|
| Skład | nauczyciele i specjaliści prowadzący zajęcia z uczniem; pracę koordynuje wychowawca albo osoba wyznaczona przez dyrektora | § 6 ust. 3 i 6 |
| Najpierw ocena | WOPFU, a dopiero na jej podstawie program | § 6 ust. 4 |
| Termin | do 30 września albo 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole lub przedszkolu | § 6 ust. 5 |
| Spotkania | co najmniej dwa razy w roku szkolnym | § 6 ust. 7 |
| W trakcie roku | okresowa WOPFU, ocena efektywności programu i w razie potrzeby jego modyfikacja | § 6 ust. 9 |
| Rodzice | pisemne zawiadomienie o terminie spotkania zespołu, kopia IPET bez składania wniosku | § 6 ust. 11 i 12 |
Jeśli orzeczenie przyszło w trakcie roku, rozpisany tydzień po tygodniu plan znajdziesz w poradniku Uczeń z nowym orzeczeniem: co zrobić w pierwszych 30 dniach.
Co musi znaleźć się w programie
Elementy IPET wymienia § 6 ust. 1 rozporządzenia o kształceniu specjalnym. Zespół zapisuje w nim m.in. zakres dostosowania wymagań edukacyjnych (§ 6 ust. 1 pkt 1), zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, zajęcia rewalidacyjne, formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz działania wspierające rodziców i zakres współpracy z nimi. Pełną listę sprawdź w aktualnym tekście przepisu, bo przy kontroli dokumentacji porównuje się program właśnie z nią.
Do tego dochodzą zalecenia z orzeczenia. Szkoła ma obowiązek je realizować (§ 5), więc każde zalecenie powinno mieć w programie swoje odbicie: konkretne zajęcie, dostosowanie albo formę wsparcia.
Gdzie w tym są cele
W większości szkół IPET zaczyna się od celów. To one spinają resztę: z celu wynika, jakie zajęcia uczeń dostaje, co zmieniają nauczyciele przedmiotów i co zespół sprawdza przy okresowej ocenie. Bez celów trudno potem uczciwie ocenić, czy program zadziałał.
- Wyprowadzaj cel z WOPFU. Każdy cel odpowiada na konkretną trudność albo korzysta z mocnej strony, którą zespół opisał w ocenie.
- Opisz zachowanie, nie cechę. „Prosi o pomoc” da się zaobserwować. „Jest bardziej samodzielny” – nie.
- Dodaj sytuację i warunki. Na której lekcji, z jaką pomocą, z jakim narzędziem.
- Ustal, po czym poznasz postęp. Ile razy, jak często, z jaką ilością podpowiedzi.
- Nie mnóż celów. Kilka dobrze opisanych celów na półrocze da się zrealizować i sprawdzić. Dwadzieścia ogólników nie.
Przykładowe cele: dwa zapisy dla ilustracji
Komunikacja. Zamiast „rozwijanie umiejętności komunikacyjnych”: „Podczas samodzielnej pracy na lekcji uczeń sygnalizuje, że nie rozumie polecenia, kartą „pomoc” albo zdaniem „nie wiem, co robić”, bez przypominania przez nauczyciela.”
Organizacja pracy. Zamiast „poprawa koncentracji uwagi”: „Uczeń rozpoczyna zadanie samodzielnie, gdy polecenie jest podzielone na 2–3 kroki zapisane na karcie. Zespół notuje w obserwacjach, na ilu lekcjach w tygodniu to się udaje.”
Oba cele mówią, co uczeń robi, w jakiej sytuacji i jak zespół to sprawdzi. Pełne, wypełnione programy dla różnych uczniów, z celami w każdym obszarze, są w Teczce ucznia ze SPE.
Najczęstsze błędy
- Cele przepisane z orzeczenia. Zalecenia poradni to punkt wyjścia, a nie gotowe cele dla tej klasy i tego roku.
- Cel bez kryterium. Przy okresowej ocenie nie da się napisać nic poza „uczeń robi postępy”.
- Cel bez właściciela. Jeśli nie wiadomo, który nauczyciel albo specjalista nad nim pracuje, nikt nad nim nie pracuje.
- IPET napisany przed WOPFU. Program „z głowy”, a ocena dopisana później, to pierwsza rzecz, którą widać przy kontroli.
- Dostosowania zostają w segregatorze. Dobrą praktyką jest przekazanie ich każdemu nauczycielowi, który uczy dziecka, z podpisem potwierdzającym odbiór.
Zobacz, jak wygląda cały wypełniony IPET
W teczkach COS są wypełnione programy dla konkretnych uczniów, z celami, dostosowaniami i zajęciami, a obok czyste formularze do druku. Na szkoleniu przejdziesz przez dokument przed korektą i po niej.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy IPET pisze się dla ucznia z opinią poradni?
Nie. IPET i WOPFU dotyczą uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń z opinią korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i z dostosowań wymagań, ale bez programu.
Czy nauczyciel współorganizujący sam odpowiada za IPET?
Nie. Program opracowuje zespół (§ 6 ust. 3). Nauczyciel współorganizujący albo pedagog specjalny często go redaguje, ale treść i odpowiedzialność są wspólne. O tym, jak przygotować ocenę, od której program się zaczyna, piszemy w poradniku WOPFU krok po kroku.
Kiedy zmienia się cele w trakcie roku?
Po okresowej WOPFU i ocenie efektywności programu, jeśli wnioski pokazują, że cel został osiągnięty albo był źle dobrany. Zespół modyfikuje wtedy program (§ 6 ust. 9), a rodzice dostają kopię zmienionego dokumentu.
Ile celów powinno być w IPET?
Przepis nie podaje liczby. W praktyce lepiej sprawdza się kilka celów na półrocze, każdy z przypisaną osobą i sposobem sprawdzenia, niż długa lista, której nikt nie jest w stanie śledzić.
Wolisz, żeby ktoś Ci to pokazał krok po kroku?
Na szkoleniach NODN COS trenerki-praktyczki przechodzą przez te dokumenty na konkretnych przypadkach i odpowiadają na pytania. Udział w webinarze na żywo jest bezpłatny, a zaświadczenie z akredytowanej placówki dostajesz w pakiecie. Do nagrań wracasz, kiedy chcesz.
Podstawa prawna: rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1309), § 5 i § 6. Aktualne brzmienie potwierdzisz u źródła: isap.sejm.gov.pl.