Poradniki › Ewaluacja IPET a ocena efektywności
Ewaluacja IPET a ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej: czym się różnią
W skrócie: to dwa różne dokumenty. Ewaluacja IPET to potoczna nazwa oceny efektywności programu, którą zespół robi dla ucznia z orzeczeniem razem z okresową WOPFU, co najmniej dwa razy w roku szkolnym (§ 6 ust. 9 rozporządzenia o kształceniu specjalnym). Ocenę efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej robi każdy nauczyciel i specjalista, który tej pomocy udziela, także uczniowi bez orzeczenia (§ 20 ust. 9 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej), a ten przepis nie określa ani terminu, ani częstotliwości.
Koniec półrocza, dyrektor prosi o „ewaluację”, a Ty nie wiesz, czy chodzi o IPET, o zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, czy o jedno i drugie. W wielu szkołach oba dokumenty zlewają się w jeden formularz albo krążą wzory, w których stoi błędna podstawa. Rozdzielmy to raz, porządnie.
Dwa dokumenty w jednej tabeli
| Ewaluacja IPET | Ocena efektywności pomocy PP | |
|---|---|---|
| Nazwa w przepisie | ocena efektywności programu, przy okresowej WOPFU | ocena efektywności udzielonej pomocy |
| Kogo dotyczy | ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego | każdego ucznia objętego pomocą psychologiczno-pedagogiczną: z orzeczeniem, z opinią albo bez dokumentu z poradni |
| Kto ją robi | zespół nauczycieli i specjalistów pracujących z uczniem | nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści udzielający pomocy |
| Co oceniasz | cały program: cele, dostosowania, zajęcia, współpracę z rodzicami | konkretną formę pomocy, np. zajęcia korekcyjno-kompensacyjne albo logopedyczne |
| Kiedy | razem z okresową WOPFU, co najmniej dwa razy w roku szkolnym | przepis nie podaje terminu; w praktyce śródrocznie i na koniec roku |
| Co dalej | w razie potrzeby modyfikacja IPET | wnioski co do dalszych działań; przy braku poprawy możliwe wystąpienie dyrektora do poradni |
| Podstawa | § 6 ust. 9 rozp. o kształceniu specjalnym | § 20 ust. 9 rozp. o pomocy psychologiczno-pedagogicznej |
Słowo „ewaluacja” pochodzi z praktyki szkolnej. Rozporządzenie mówi o ocenie efektywności programu i łączy ją z okresową wielospecjalistyczną oceną funkcjonowania ucznia.
Uczeń z orzeczeniem: oba dokumenty naraz
Uczeń z orzeczeniem często chodzi też na zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zapisane w jego IPET. Pomoc dla takiego ucznia koordynuje się w zespole, który pracuje nad programem (§ 21 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej). W praktyce wygląda to tak:
- Specjalista ocenia swoje zajęcia. Logopeda pisze ocenę efektywności zajęć logopedycznych, terapeuta pedagogiczny – zajęć korekcyjno-kompensacyjnych.
- Wnioski trafiają do zespołu. Na spotkaniu stają się materiałem do okresowej WOPFU.
- Zespół ocenia program jako całość i decyduje, czy IPET wymaga zmian (§ 6 ust. 9).
U ucznia z opinią poradni albo bez dokumentu zostaje tylko pierwszy krok. WOPFU i IPET go nie dotyczą.
Pułapka z „dwa razy w roku”. W szkolnych procedurach często pojawia się zdanie: „ocenę efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej dokonuje się dwa razy w roku zgodnie z § 20 ust. 9”. Druga część tego zdania jest nieprawdziwa. § 20 ust. 9 nakłada obowiązek oceny i sformułowania wniosków, ale nie mówi, jak często. Rytm „co najmniej dwa razy w roku szkolnym” pochodzi z § 6 ust. 9 rozporządzenia o kształceniu specjalnym i dotyczy okresowej WOPFU ucznia z orzeczeniem. Jeśli Twoja szkoła robi ocenę efektywności pomocy co półrocze, to dobra praktyka albo decyzja dyrektora, nie wymóg tego przepisu.
Jak pisać wnioski, które coś mówią
W obu dokumentach najtrudniejsze są wnioski. Kilka zasad, które działają niezależnie od formularza:
- Odnieś się do celu. Oceniasz to, co było zaplanowane, a nie ogólne „funkcjonowanie”.
- Podaj fakty z obserwacji i dziennika. Co było na początku okresu, co jest teraz.
- Nazwij, co zadziałało, a co nie. I spróbuj powiedzieć dlaczego.
- Zakończ decyzją. Kontynuujemy, zmieniamy formę, kończymy zajęcia albo rozmawiamy z rodzicami o poradni.
Wniosek, który działa: „Cel: samodzielne rozpoczęcie zadania po instrukcji podzielonej na kroki – osiągnięty częściowo. W październiku uczeń zaczynał sam na jednej z pięciu obserwowanych lekcji, w styczniu na trzech. Zostawiamy karty kroków na matematyce i wprowadzamy je na przyrodzie.”
Wniosek, który nic nie mówi: „Uczeń robi postępy, pomoc jest efektywna, należy ją kontynuować.”
Wypełnione oceny efektywności i ewaluacje IPET dla różnych uczniów, okresowe i końcowe, są w Teczce Pracy Nauczyciela Współorganizującego 2026/2027.
Najczęstsze błędy
- Jeden formularz na oba dokumenty. Ocena zajęć logopedycznych wklejona jako „ewaluacja IPET” nie mówi nic o programie jako całości.
- Te same wnioski co półrocze. Skopiowany akapit widać przy pierwszym porównaniu dokumentów.
- Ocena bez danych. Bez obserwacji i wpisów z dziennika wniosek jest opinią, a nie oceną.
- Wnioski, które nigdzie nie trafiają. Jeśli ocena pokazała, że coś nie działa, a IPET się nie zmienił, coś po drodze się zgubiło.
- Zła podstawa terminu. § 20 ust. 9 nie jest źródłem rytmu „dwa razy w roku”.
Wnioski, które przejdą kontrolę i pomogą uczniowi
Na nagraniu prowadząca pracuje na autentycznych przykładach wniosków. W teczkach masz wypełnione oceny efektywności i ewaluacje oraz czyste wzory do druku.
Pytania, które słyszymy najczęściej
Czy ocenę efektywności pomocy robi się dla ucznia z opinią?
Tak, jeśli korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole. Robi ją każdy, kto tej pomocy udziela (§ 20 ust. 9). Ewaluacji IPET u takiego ucznia nie ma, bo nie ma on programu.
Czy ewaluację IPET można połączyć z okresową WOPFU?
Tak, i wiele szkół robi to w jednym dokumencie, bo § 6 ust. 9 łączy obie czynności. Pilnuj tylko, żeby była w nim wyraźna część o tym, co z programu zadziałało, a co trzeba zmienić. Więcej o samej ocenie przeczytasz w poradniku WOPFU krok po kroku.
Co zrobić, gdy pomoc nie przynosi poprawy?
Zapisz to uczciwie we wnioskach. Jeśli mimo udzielanej pomocy funkcjonowanie ucznia się nie poprawia, dyrektor może, za zgodą rodziców albo pełnoletniego ucznia, wystąpić do poradni psychologiczno-pedagogicznej (§ 20 ust. 11 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej).
Wolisz, żeby ktoś Ci to pokazał krok po kroku?
Na szkoleniach NODN COS trenerki-praktyczki przechodzą przez te dokumenty na konkretnych przypadkach i odpowiadają na pytania. Udział w webinarze na żywo jest bezpłatny, a zaświadczenie z akredytowanej placówki dostajesz w pakiecie. Do nagrań wracasz, kiedy chcesz.
Podstawa prawna: rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1309), § 6 ust. 9; rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1798), § 20 ust. 9 i 11, § 21. Aktualne brzmienie potwierdzisz u źródła: isap.sejm.gov.pl.